avilgal

Газар тариалан

Аймгийн эдийн засгийн голлох салбар хөдөө аж ахуй, түүний дотор газар тариалангийн салбарт сүүлийн жилүүдэд ололт, амжилт гарган ажиллаж, 2011 онд үр тариа 107.5 мянган тн, төмс 65.8 мянган тн, хүнсний ногоо 12.8 мянган тн ургац хураан авч, 69777 га-д уринш боловсруулж, дэвшүүлсэн зорилтоо 116.9-172.1 хувиар биелүүлэн сүүлийн 2 жил дараалан үр тарианы нэгжийн болон төмсний нийт хураан авсан ургацаараа улсдаа тэргүүлсэн.

Манай аймаг 237.7 мянган га тариалангийн талбайтай. Төмс, хүнсний ногооны чиглэлээр 154 ААН,  төмс, хүнсний ногоо, жимс жимсгэнэ, хүлэмжийн аж ахуйн чиглэлээр 10438 өрх үйл ажиллагаа явуулж байна. Үр тарианы чиглэлээр Жаргалант, Угтаал, Цээл , Сүмбэр, Эрдэнэсант, Баянцогт, Баяндэлгэр, Аргалант төмс, хүнсний ногооны чиглэлээр Батсүмбэр, Борнуур, Баянчандмань, Жаргалант сумд тариалалт явуулдаг. Инженерийн хийцтэй болон энгийн усалгааны системийн 2600 гаруй га талбайд төмс, хүнсний ногоо тариалдаг. Аймгийн хэмжээнд 20310 тн үр хадгалах багтаамж бүхий 20 үр тарианы агуулахтай 20301 тн төмс хүнсний ногоо хадгалах багтаамж бүхий 1707 зоорьтой. Бурядский -79, Сэлэнгэ, Орхон, Дархан-34, Саратов, Хайлин, Алтайский -50,99, 100 зэрэг улаан буудайн сортуудыг тариалж байгаа ба төмсний Голланд улсын Импала, Санта, Ветера,германы астила сортын үртэй болох эх үүсвэрийг бий болгоод байна. Үр үржүүлгийн чиглэлээр үр тарианы үрийн аж ахуй 2, төмсний үрийн 3 аж ахуйн нэгж үйл ажиллагаа явуулж байна. Төмс, хүнсний ногоогоор дотоодын хэрэгцээгээ бүрэн хангаж, жилд дундажаар 18.0-26.6 мянган тн төмс, 5.0-6.0 мянган тн хүнсний ногоо тус тус Улаанбаатар хотын зах зээлд нийлүүлж байна.

2011 онд үр тариа 59695 га-гаас 106961.1 тн, төмс 4416.2 га-гаас 63739 тн, хүнсний ногоо 1245.4 га-гаас 12645.9 тн ургац хураан авч 69777 га-д уринш боловсруулсан нь дэвшүүлсэн зорилтоос үр тариа 32327.1 тн-оор илүү буюу 149,7 хувиар, төмс 19739 тн–оор илүү буюу 144,9 хувиар, хүнсний ногоо 545,9 тн–оор илүү буюу 101,3 хувиар тус тус биелүүлэв. Монгол төмс хөтөлбөрт үр шинэчлэх зорилгоор 14 сумаас 392 иргэн, аж ахуйн нэгжийг албан ба албан бус үр үржүүлэгчээр сонгон шалгаруулж өндөр ургац өгдөг Голланд улсын Санте, Импала, Герман улсын Витара, Моли, Гале , Солист, Куарте зэрэг сортын элит үр, ариутгалын бодисын хамт олгосноор нэгжээс хураан авсан ургац 45-82 цн-ээр нэмэгдсэн байна.

Газар тариалан бүхий сумдад 25-150 морины хүчин чадлын 36 трактор, үр тарианы комбайн 12, ХАА-н чиргүүл дүүжин машин 18, үртэмийн машин 5, чиргүүлийн жатка 9, 100 тн багтаамжтай орчин үеийн үр хадгалах агуулах 5, хор цацагч 4-өөр тус тус шинэчилж, 1 цагт 10 тн будаа цэвэрлэх зав 1-ийг шинээр барьж ашиглалтанд оруулсанаар техник шинэчлэл 59,5 хувьд хүрсэн.

Төр засгаас үзүүлж байгаа дэмжлэгээс гадна олон удаагийн үйлдэлийг нэг явалтаар хийж гүйцэтгэх хүчин чадал бүхий өндөр бүтээмжтэй техникээр Жаргалант сумын Хөх баянбулаг, Сүмбэр сумын АЙ-ЭС-ТИ-ЭЙ , Угтаалцайдам сумын Агрокомплекс, Цээл сумын Шинэ залуучууд, Батсүмбэр сумын Агро Альфа ХХК-ууд өөрийн хөрөнгөөр техникийн паркаа зуун хувь шинэчилсэн нь сүүлийн жилүүдэд хийгээгүй байсан бодитой ажлуудын нэг болсон гэж үзэж байна.

Ургац хураалтын үед Элсэнцагаан 2, Газар эх төв 2, Жаргалант хоолт, Цүнхлээ төв, Мөнх шижир тариа, Бугын ам, Алтан залаа, Жаргал Надмид, Нарт Монгол, Анхны зам компаниуд шинэ комбайн авсан нь ургац хураалтыг технологит хугацаанд дуусгахад ихээхэн хувь нэмэр болсон.

Тариалалтын дараа таримал ургамалд чийг дутагдаж байсан тул хур тунадас нэмэгдүүлэх үйл ажиллагааг 5-7-р саруудад Зуунмод бороо 1,2 экспедиц 8 сумын нутагт 26 удаа авч хэрэгжүүлсэнээр газар тариалангийн бүс нутгуудаар 9.2- 33.2 мм-ээр ахиу хур тунадас орсон нь зохих үр дүнгээ өгсөн.

Газар тариаланд эрчимжүүлэлтийг тууштай авч хэрэгжүүлэхийн тулд тариалангийн талбайн хог ургамалтай тэмцэх ажлыг 7 сум 37.2 мянга. га талбайд хийсэн нь соёололт нэмэгдүүлэх, хог ургамалыг устгахад бодит үр дүнгээ өгснөөс гадна 3867 га-г зурваслан тариалж, 4530 га-г бордож, 2612 га-д усалгаатай тариалсан нь  дэвшүүлсэн зорилтоос 12 га-аар, өнгөрсөн жилийнхээс 212 га-аар тус тус нэмэгдсэн байна.

“Ногоон хувьсгал” хөтөлбөрийн хүрээнд буцалтгүй тусламжаар 11.6 сая төгрөгийн үнэ бүхий төмсний үр 3.0 тонн, хүнсний ногооны үр 82 кг, нийлэг хальс 520 м кв, азофос, био бордоо 6 тонн, хор шүршигч 50 ширхэгийг 27 сумын нийт 1586 өрхөд мөн бусад төслийн хүрээнд 8 сумын 139 иргэнд 64 сая төгрөгийн төмс,хүнсний ногооны үр, үрслэг, нийлэг хальс, хүлэмж, бордоо, ургамал хамгааллын бодис зэргийг олгож дэмжлэг үзүүлсэн.

Дээрхи ажлуудын үр дүнд аймгийн хэмжээнд суурин өрхийн 80 хувь буюу 8424 өрх ногоон хувьсгал хөтөлбөрт хамрагдаж төмс 3215,4 га-гаас 41,5 мянган тн, хүнсний ногоо 1008,1 га-гаас 10,2 мянган тн, хүлэмжийн 64055 мкв-аас 279 тн ургац тус тус хураан авав. 12 сумын 10 ААН, 135 иргэдийг чацаргана тариалах, арчлах технологийн сургалт явуулж, 156 гарын авлага, зөвлөмжөөр хангасан. Чацарганы 1000 ширхэг гарын авлага боловсруулан хэвлүүлж бүх сумдын жимс, жимсгэнэ тариалагчдыг мэдээлэлээр хангасан.          

“Чацарганы суулгац зээлээр олгох” төслөөр 15 сумын 18 ААН, 40   иргэнд 159,7 сая төгрөгийн буюу 67708 ширхэг суулгац олгосноор шинээр 54,1 га-д тариалалт хийлээ. Нийт 21 суманд 27 аж ауйн нэгж, 279 иргэн, 9 байгуулага чацаргана 91,5 га-д, үхрийн нүд 3 га-д тариалж, жимс, жимсгэнэ тариалсан талбайн хэмжээ 258,4 га-д хүрч өмнөх оноос 58,2 хувиар нэмэгдэв. Энэ жил үхрийн нүд, чацаргана 115,8 тн-ыг хураалаа.

Агропаркуудын үйл ажиллагаа тогтмолжин, 3-6 нэр төрлийн 21850 ширхэг үрслэг бойжуулснаас 368 иргэнд 16500 ширхэг үрслэгээр, 65 удаагийн сургалтанд 2139 хүнийг хамруулан 3118 ширхэг гарын авлагаар ханган, бага оврын трактороор 310 иргэний 89,1 га талбайг боловсруулан, зоориндоо 674 тн ногоог хадгалан, 258,4 тн хадлан бэлтгэв.

Агропаркууд ил талбайн 39,4 га-аас 294,7 тн,хүлэмжийн 3830 мкв -аас 23,2 тн ургац тус тус хураан авсан нь өмнөх оноос хүлэмжний талбайн хэмжээ 390 м 2-аар, хураан авсан ургац 149,5 тн-оор нэмэгдсэн.

“Ногоон хувьсгал” үндэсний хөтөлбөрийн улсын үзүүлэх сургалтанд Мөнгөнморьт, Зуунмод, Борнуур сумын агропаркын эрхлэгчдийг хамруулж, хүнсний ногооны үр үржүүлэх туршлага судлууллаа.

УИХ-ын дэд дарга Н.Энхболдын ивээл дор “ Залуу тариаланчдын зөвлөгөөн”- ийг 6-р сард Улаанбаатар хотод зохион байгуулж 150 хүнийг оролцууллаа.

Аймгийн хэмжээнд үр тарианы 38080 тн багтаамжтай 26 агуулах, төмс хүнсний ногооны 23232 тн багтаамжтай 1709 зоорь , нарийн ногооны 64055 м2 бүхий 478 хүлэмжийн аж ахуй байгаа нь 2007 оныхоос зоорийн багтаамж 13381 тн-оор буюу 3,5 дахин, хүлэмжийн талбайн хэмжээ 25978 мкв-аар буюу 68,2 хувиар өслөө.

Солонгос улсын хөрөнгө оруулалтаар 25,5 сая төгрөгийн үнэ бүхий 900 мкв талбай бүхий хүлэмжийн 3 дахь хотхоныг Баянчандмань суманд байгуулсан.

Энэ жил улаан буудайн 6592 тн үр , төмсний 12000 тн үрийг тус тус нөөцөлсөн нь үр тарианы шаардагдах үрийн 82, 4 хувь , төмсний үрийг 100% нөөцлөв.

Жайка олон улсын байгууллагын шугамаар Япон улсын Обихиро хотод 1 мэргэжилтэн 20 хоног экстейншиний чиглэлээр, Тоттори мужид 1 мэргэжилтэн хүлэмжийн аж ахуй, хүнсний ногоо тариалах чиглэлээр дадлага хийж, Хятад , Герман улсад зохион байгуулсан хөдөө аж ахуйн техникийн үзэсгэлэнд 11 аж ауйн нэгжүүдийн төлөөлөгчид оролцлоо.

           Газар тариалангийн үйлдвэрлэлийн салбарт 23526 хүн ажиллаж байгаа бөгөөд 2011 онд тариалан эрхэлдэг иргэн, аж ахуйн нэгжийн тоо 247, талбайн хэмжээ 27,2 мянган га-аар тус тус нэмэгдэж, шинээр 962 ажлын байр бий болгосон

Холбоо барих

 Хаяг: Төв аймгийн Зуунмод сумын 1-р баг Төв аймгийн  Хүнс, хөдөө аж ахуйн газар
Шуудангийн хайрцаг дугаар: 109
Факсын дугаар: 70273092, 70272581, 70273066
Утас:  96626330
И-Мэйл хаяг: This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.

Нэвтрэх